img1.gif

ความหมายของประเพณี
        ประเพณี หมายรวมถึงความเชื่อ ความคิด การกระทำ ค่านิยม ทัศนคติ ศีลธรรม ระเบียบแบบแผน และวิธีการกระทำสิ่งต่าง ๆ ตลอดจนถึงการประกอบพิธีกรรมในโอกาสต่าง ๆ ที่กระทำกันมาในอดีต ลักษณะสำคัญของประเพณี คือเป็นสิ่งที่เชื่อถือปฏิบัติกันมาจนกลายเป็นแบบอย่างความคิดหรือการกระทำที่ได้สืบต่อกันมาและมีอิทธิพลจนถึงปัจจุบัน

img2.gif

img3.gif

img4.gif

img5.gif

ความสำคัญของประเพณี
        1.  ประเพณีเป็นกฎเกณฑ์หรือแบบแผนที่สังคมกำหนดขึ้นใช้ร่วมกันในหมู่สมาชิกประเพณี จึงเป็นเครื่องหมายบอกความเป็นพวกเดียวกันของพวกที่ยึดถือในประเพณีเดียวกัน
        2.  ประเพณีจัดว่าเป็นวัฒนธรรมประจำชาติหรือเป็นเอกลักษณ์ของสังคม แสดงว่า สังคมนั้นมีความเจริญมาตั้งแต่อดีตหรือมีลักษณะเฉพาะของตนมาเป็นเวลานาน ดังนั้นการมีประเพณี เป็นของตนเองจึงนับเป็นความภาคภูมิใจอย่างยิ่ง

       3.  ประเพณีมีส่วนสนับสนุนให้ประเทศชาติเจริญรุ่งเรือง
   
   4.  ประเพณีเป็นสิ่งเชื่อมโยงให้คนในสังคมมีความรู้สึกเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน
      5.  ประเพณีเป็นรากฐานของกฎหมายของประเทศ

ประเภทของประเพณี
 
        แบ่งเป็นสองประเภท
        1.  ประเพณีที่เกี่ยวกับชีวิตหรือประเพณีส่วนบุคคล หมายถึงประเพณีที่เกี่ยวข้องเฉพาะ บุคคลภายในครอบครัว ได้แก่ ประเพณีเกี่ยวกับการเกิด การบวช การแต่งงาน การปลูกเรือน การจัดงานศพ เป็นต้น
        2.  ประเพณีที่เกี่ยวกับกลุ่มบุคคลหรือประเพณีเกี่ยวกับเทศกาล  หมายถึงประเพณีใน ส่วนรวมที่กลุ่มบุคคลร่วมกันจัดขึ้น อาจจะเกี่ยวกับการทำบุญหรือเพื่อความสนุกสนานรื่นเริงของกลุ่มที่ได้ปฏิบัติสืบต่อกันมา

ได้แก่ ประเพณีตรุษสารทและสงกรานต์ การลอยกระทง การทำบุญในวัน
เข้าพรรษาและออกพรรษา ประเพณีเทศน์มหาชาติ การทอดกฐิน วันวิสาขบูชา ถวายสลากภัตร การทอดผ้าป่า เป็นต้น
นอกจากนั้นยังมีประเพณีส่วนรัฐบาล คือประเพณีที่ทางราชการได้จัดขึ้นเกี่ยวเนื่องด้วยพระราชพิธีและรัฐพิธีต่าง ๆ เช่น พิธีวางศิลาฤกษ์ พระราชพิธีบรมราชาภิเษก พระราชพิธีถือน้ำ พิพัฒน์สัตยา พระราชพิธีฉัตรมงคล พระราชพิธีพืชมงคลและจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ เป็นต้น

จารีตประเพณีหรือกฎศีลธรรม (mores)
จารีตประเพณีมีลักษณะ 3 ประการ
        1.  เป็นสิ่งควบคุมวิถีการดำเนินชีวิตของบุคคล ตลอดจนสัมพันธภาพระหว่างบุคคลอย่างใกล้ชิด
        2. มีอำนาจเข้มแข็งและไม่โอนอ่อนผ่อนปรนตามกรณี ใช้บังคับโดยถือมติแห่งสังคมการละเมิดจะไม่มีการให้อภัย
        3.  จารีตที่มีลักษณะเป็นข้อห้าม (taboo) จะมีบทบัญญัติไว้เป็นลายลักษณ์อักษรหรือเป็นการจดจำสืบต่อกันมาและปฏิบัติตามข้อห้ามนั้นโดยไม่ต้องอธิบายเหตุผล

ขนบประเพณีหรือสถาบัน (institution)
        คือประเพณีที่วางเป็นระเบียบแบบแผนไว้โดยตรงหรือโดยปริยาย โดยตรงคือ วางเป็น ระเบียบพิธีการไว้แจ้งชัด  โดยปริยายคือรู้กันเอง  ไม่ได้วางเป็นระเบียบแบบแผนไว้ว่าควรจะประพฤติปฏิบัติกันอย่างไร
 
ธรรมเนียมประเพณีหรือประเพณีนิยม (Convention)
        หมายถึงแนวทางปฏิบัติต่าง ๆ ในการดำเนินชีวิตประจำวันที่ปฏิบัติกันมาจนเคยชินเป็นปรกติวิสัย เป็นเรื่องเกี่ยวกับสถานการณ์ธรรมดาสามัญที่ไม่มีความสำคัญมากมายต่อสวัสดิภาพหรือความจำเป็นของสังคม และเป็นเรื่องที่ทุกคนปฏิบัติอยู่ทั่ว ๆ ไปจนเป็นนิสัยหรือมาตรฐานทั่วไปในสังคมนั้น
ธรรมเนียมประเพณี หรือวิถีประชา (folkways) จะเปลี่ยนแปลงไปตามกาลสมัยและเกิดขึ้นได้ง่าย

ประเพณีสำคัญบางประการของไทย

ประเพณีการเกิด

        ประเพณีที่ปฏิบัติเกี่ยวกับการเกิดซึ่งเนื่องมาจากเหตุผลดังนี้
        1.  เพื่อป้องกันเหตุร้ายอันอาจเกิดแก่หญิงมีครรภ์ 
        2.  เพื่อให้คลอดง่ายและไม่เป็นอันตรายแก่ชีวิต
        3.  เพื่อปกป้องรักษาทารกที่พึ่งคลอด

img6.gif

ประเพณีการบวช
 บวชเรียน ผู้ที่บวชแล้วถือว่าเป็นคนสุกคือได้รับการอบรมมาดีแล้ว คนที่บวชแล้วจะรู้จักบาปบุญคุณโทษเป็นนักปราชญ์และจะได้ช่วยให้มารดาผู้บวชได้เกาะชายผ้าเหลืองขึ้นสวรรค์ เมื่อถึงแก่กรรม วัตถุประสงค์ของการบวชขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล การบวชตามประเพณีเพื่อการศึกษาพระธรรมวินัยในพุทธศาสนาการบวชจึงเป็นการงดเว้นกิจกรรมต่าง ๆ ของคฤหัสถ์
      
ผู้ที่จะบวชได้ต้องมีคุณสมบัติดังนี้
        1.  มีอายุครบตามที่กำหนด         2.  มีอาชีพไม่ผิดกฎหมาย
        3.  มีความประพฤติดีมีศีลธรรม        4.  มีความรู้อ่านออกเขียนได้
        5.  มีร่างกายสมประกอบไม่ทุพพลภาพ    6.  มีบริขารครบถูกต้องตามพระวินัย
        7.  กล่าวคำขอบวชด้วยตนเองได้อย่างถูกต้อง

ส่วนผู้ที่ไม่สมควรให้บวช อาจเนื่องมาจาก
        1.  บุคคลที่ถูกห้ามอุปสมบทอย่างเด็ดขาด เช่น ไม่เป็นบุคคลที่มีเพศบกพร่องหรือ กระทำผิดทางศาสนาอย่างร้ายแรง เช่น ฆ่าพ่อแม่
        2.  บุคคลที่มีโรคติดต่อที่รักษาไม่หาย
        3.  อายุไม่ครบตามที่กำหนด
        4.  บุคคลที่มีร่างกายพิการจนไม่สามารถปฏิบัติศาสนกิจได้
        5.  ผู้ที่ทำความผิดหลบหนีอาญาแผ่นดิน
        6.  ผู้ที่ถูกตัดสินจำคุก
        7.  ผู้ที่หลบหนีราชการมา
 การบวชมีสองประเภท คือ บวชเณร หรือการบรรพชา และบวชพระหรือการอุปสมบท

img8.gif

ประเพณีการแต่งงาน
        การแต่งงานคือ การที่ชายหญิงได้ตกลงปลงใจที่จะอยู่ร่วมกันฉันท์สามีภรรยา
เป็นสภาวะ ที่หนุ่มสาวจะมีคู่ครองอย่างเป็นทางการ
  รวมทั้งความต้องการที่จะมีทายาทสืบสกุล  คือ
วิวาหมงคล เป็นการทำพิธีสมรสที่บ้านฝ่ายหญิงและเมื่อสมรส แล้วฝ่ายชายจะไปอยู่บ้านฝ่ายหญิง
     อาวาหมงคล เป็นการทำพิธีสมรสที่บ้านฝ่ายชายและเมื่อสมรสแล้วฝ่ายหญิงจะไปอยู่บ้านฝ่ายชาย

ประเพณีแต่งงานของสังคมไทยสามารถลำดับขั้นตอนได้ดังนี้
        การเกี้ยวพาราสี -->        การทาบทาม --> การสู่ขอ -->  การหมั้น -->
        การปลูกเรือนหอ -->        การแห่ขันหมาก --> พิธีรดน้ำ -->  พิธีส่งตัว

img9.gif

ประเพณีการจัดงานศพ
         ธรรมดา ร่างที่ดับสูญไปแล้วเรียกว่า ศพ ซึ่งแปลว่าซากผีหรือร่างคนตาย  มีประเพณีการทำศพที่เป็นหลักสำคัญดังต่อไปนี้
        การบอกหนทาง : เมื่อผู้ป่วยหนักจวนจะสิ้นใจ ญาติมิตรจะคอยเตือนให้ผู้ป่วยระลึกถึงพระพุทธคุณ เช่น บอกว่า อรหัง อรหัง หรือพุทโธ พุทโธ พุทโธ เป็นต้น เป็นการบอกหนทางให้ คือให้ไปสู่ที่ดี
        การอาบน้ำศพ : ศพที่จะอาบน้ำได้จะต้องเป็นศพที่เป็นโรคตายปกติ ส่วนศพตายโหง เช่น  ตายเพราะอุบัติเหตุ หรือฆ่าตัวตาย จะไม่มีการอาบน้ำศพ
        การแต่งตัวศพ : เป็นการแต่งตัวให้ผู้ตาย นิยมแต่งตัวให้ศพด้วยเสื้อผ้าที่ผู้ตายชอบและนิยมแต่งหน้าให้ดูสวยงาม
        การตั้งศพ : ไม่ว่าจะตั้งศพไว้ที่บ้านหรือวัดก็ตาม จะต้องหันศีรษะไปทางทิศตะวันตกซึ่งเป็นทิศของผู้ตายเสมอ ปลายเท้าศพจะต้องจุดไฟไว้ตลอดและจะต้องดูแลไม่ไห้ดับ โดยมีความเชื่อว่า   ถ้าไม่จุดไฟให้วิญญาณจะไปยังที่มืดซึ่งไม่ดี
 
        การสวดอภิธรรม : ในระหว่างที่ตั้งศพอยู่ จะมีการนิมนต์พระสงฆ์สี่รูปมาสวดอภิธรรม เพื่อให้ผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่ได้พิจารณาว่าเมื่อเกิดมาแล้วย่อมต้องตายในที่สุด
        การเผาศพ : จะไม่เผาในวันศุกร์ วันพฤหัสบดี วันพระ และถ้าตายวันเสาร์จะไม่เผาวันอังคาร แต่ปัจจุบันมักไม่ถือกันแล้ว สุดแต่จะสะดวกในวันใด
        การเก็บอัฐิ : ในวันรุ่งขึ้นหลังจากเผาศพแล้ว จะมีการเก็บอัฐิและการเดินสามหาบ

img7.gif


[Close Window]

calculator_home.gif

 

Best view in Browser Netscape or Internet Explorer 800*600: MS Sans Serif
Contacts : คณบดี คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
Designed By Narathip   Surin